در گفتگوی تفصیلی با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسیاح:
وحدت اسلامی؛ تکلیف الهی و راه مقابله با تفرقه
وحدت، امروز یک مسئله حیاتی، اساسی و سرنوشت‌ساز برای امت اسلامی است. اگر مسلمانان متحد باشند، مانند «ید واحده» و یک مشت گره‌کرده در برابر دشمن خواهند بود و دشمن نمی‌تواند به‌آسانی در صفوف آنان نفوذ کند.
به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «اردبیل ما»، به مناسبت هفته وحدت, حجت‌الاسلام والمسلمین سیدسیاح ، مسئول دفتر نمایندگی ولی فقیه در سپاه ناحیه اردبیل در گفتگوی اختصاصی با «اردبیل‌ما» به ابعاد مختلف وحدت و راه‌های مقابله با تفرقه و نفرت‌پراکنی پرداخت.
جزئیات این گفتگوی تفصیلی را در ادامه بخوانید.
اردبیل ما: وحدت اسلامی را با وجود تفاوت دیدگاه‌ها چگونه تعریف می‌کنید؟
سیدسیاح : بسم الله الرحمن الرحیم
ابتدا میلاد باسعادت نبی مکرم اسلام حضرت محمد مصطفی(ص) و همچنین ولادت امام جعفر صادق(ع) را تبریک عرض می‌کنم.
از نگاه قرآن کریم، وحدت اسلامی صرفاً یک توصیه اخلاقی یا یک مصلحت سیاسی نیست؛ بلکه یک وظیفه الهی و دستور قرآنی و در عین حال یکی از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداوند است. خداوند متعال در آیه ۱۰۳ سوره آل‌عمران می‌فرماید: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»؛ یعنی همگان به ریسمان الهی چنگ بزنید و متفرق نشوید.
بنابراین وحدت به این معنا نیست که همه مسلمانان در تمام مسائل فقهی و اعتقادی یکسان فکر کنند. وحدت یعنی با وجود اختلاف‌نظر در برخی مسائل، در اصول و مشترکات اساسی اسلام در کنار یکدیگر باشیم و اجازه ندهیم اختلافات، موجب دشمنی و تفرقه شود.
پیامبر اکرم(ص) خود بزرگ‌ترین محور وحدت بودند. ایشان دشمنی‌های عمیق میان قبایل، از جمله اوس و خزرج، را به برادری و اخوت تبدیل کردند. بنابراین اگر اسلام و پیامبر اکرم(ص) محور وحدت قرار بگیرند، حتی دشمنی‌ها نیز می‌تواند به همدلی تبدیل شود.
قرآن کریم همچنین درباره تنازع هشدار می‌دهد: «وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ»؛ نزاع نکنید که سست می‌شوید و قدرت و هیبت شما از بین می‌رود و بی آبرو می‌شوید.
امروز نیز وحدت و انسجام، یک تکلیف همگانی است. هر اقدامی که موجب تضعیف انسجام جامعه اسلامی و ملی شود، در حقیقت سرمایه‌ای را که برای مقابله با دشمنان نیاز داریم، از بین می‌برد.
اردبیل ما: مهم‌ترین اشتراکات شیعه و اهل‌سنت چیست؟
سیدسیاح : مهم‌ترین نکته این است که ما در اساسی‌ترین مسائل دین با یکدیگر اشتراک داریم. توحید، نبوت پیامبر اکرم(ص)، قرآن کریم و قبله واحد از مهم‌ترین مشترکات همه مذاهب اسلامی است.
همه مسلمانان به یک خدا ایمان دارند، پیامبر واحد را قبول دارند، قرآن واحد را کتاب آسمانی خود می‌دانند و به سوی یک قبله نماز می‌خوانند.
علاوه بر این، در بسیاری از ضروریات دینی مانند نماز، روزه، زکات، حج، جهاد و ضرورت حفظ حجاب و عفاف نیز اشتراکات فراوانی میان مذاهب اسلامی وجود دارد.
البته اختلاف دیدگاه‌هایی نیز وجود دارد؛ برای مثال در مسئله امامت و برخی مسائل فقهی مانند نحوه وضو گرفتن یا برخی جزئیات نماز اختلاف‌نظر وجود دارد. اما نکته اساسی این است که اختلافات ما عمدتاً در برخی مسائل اعتقادی و فقهی است، در حالی که اشتراکات ما در پایه‌ها و اصول اساسی دین بسیار گسترده است.
عقل و منطق هم نمی‌پذیرد که اختلاف در برخی جزئیات، بر اشتراکات بسیار گسترده و اساسی غلبه کند.
حتی در سیره فقهای شیعه نیز می‌بینیم که همواره بر وحدت تأکید شده است. برای نمونه، بسیاری از فقهای شیعه فتوا داده‌اند که در مسجدالحرام و مسجدالنبی(ص) می‌توان به امام جماعت اهل‌سنت اقتدا کرد و مطابق جماعت آنان نماز خواند و نیازی به اعاده نماز نیست. این نگاه، نشان‌دهنده ظرفیت بالای فقه اسلامی برای حفظ وحدت و همدلی میان مسلمانان است.
اردبیل ما: علما چه نقشی در مقابله با تفرقه و نفرت‌پراکنی دارند؟
سیدسیاح : علما در مسئله وحدت نقش بسیار مهم و تعیین‌کننده‌ای دارند؛ زیرا مردم در مسائل دینی به علما اعتماد می‌کنند و سخن و رفتار آنان می‌تواند در ایجاد همدلی یا، خدای نکرده، در ایجاد اختلاف اثرگذار باشد.
وظیفه علما این است که هم مشترکات را برجسته کنند و هم اختلافات را با حفظ ادب، عدالت و حرمت طرف مقابل مدیریت کنند.
نکته مهم این است که وحدت به معنای تعطیل کردن بحث علمی نیست. ما می‌توانیم جلسات علمی و مباحثات اعتقادی و فقهی داشته باشیم و دیدگاه‌های مختلف را نقد کنیم؛ اما این نقد باید همراه با انصاف و حفظ حرمت‌ها باشد.
قرآن کریم نیز ما را به گفت‌وگو و «جدال احسن» دعوت کرده است. در سیره ائمه اطهار(ع) نیز مناظرات علمی را می‌بینیم؛ برای نمونه امام رضا(ع) با پیروان ادیان و مذاهب مختلف گفت‌وگو و مناظره داشتند.
بنابراین نقد علمی با تفرقه‌افکنی تفاوت دارد. نقد علمی می‌تواند سوءتفاهم‌ها، شبهات و کج‌فهمی‌ها را برطرف کند و حتی زمینه وحدت بیشتر را فراهم سازد.
در همین راستا، مقابله با جریان‌هایی که با عنوان شیعه یا سنی درصدد ایجاد دشمنی میان مسلمانان هستند، اهمیت زیادی دارد. همان‌گونه که بارها بر طرد جریان «شیعه انگلیسی» و «سنی آمریکایی» تأکید شده است، این جریان‌ها در حقیقت آتش‌بیار معرکه تفرقه میان مسلمانان هستند.
اردبیل ما: چه نمونه‌هایی از همکاری و همدلی شیعه و اهل‌سنت در منطقه وجود دارد؟
سیدسیاح : در منطقه ما نمونه‌های بسیار خوبی از همدلی و برادری میان شیعه و اهل‌سنت وجود دارد. در استان اردبیل، در دو بخش هشتجین خلخال و عنبران نمین، ارتباط و تعامل میان مردم و علمای شیعه و اهل‌سنت بسیار خوب است. بنده نیز در دوره‌ای که مسئولیت داشتم، در بسیاری از مراسم و مجالس برادران اهل‌سنت حضور پیدا کردم و متقابلاً آنان نیز در مراسم و برنامه‌های ما شرکت داشتند.
این رفت‌وآمدها فقط در سطح علما نیست؛ در میان مردم نیز شاهد روابط دوستانه و برادرانه هستیم. در مراسم مربوط به اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع)، از جمله در ایام محرم، برادران اهل‌سنت نیز ارادت خود را به اهل‌بیت(ع) نشان می‌دهند، نذری می‌دهند و در عزاداری‌ها مشارکت دارند. حتی در برخی مناطق، وصلت و ازدواج میان خانواده‌های شیعه و اهل‌سنت نیز امری معمول است.
این‌ها نشان می‌دهد که وقتی مردم از نزدیک با یکدیگر ارتباط داشته باشند و اجازه ندهند جریان‌های افراطی میان آنان فاصله ایجاد کنند، وحدت به‌صورت طبیعی شکل می‌گیرد.
تجربه منطقه به ما نشان داده است هرجا جریان‌های افراطی و تکفیری، به‌ویژه تفکرات وهابیت، وارد شده‌اند، متأسفانه زمینه اختلاف و درگیری نیز بیشتر شده است. بنابراین باید مراقب جریان‌هایی باشیم که با ظاهر دینی، اما با هدف ایجاد دشمنی میان مسلمانان فعالیت می‌کنند.
اردبیل ما: پیام شما به مردم درباره اهمیت وحدت در برابر دشمنان و عوامل تفرقه چیست؟
سیدسیاح : پیام من به مردم این است که وحدت، امروز یک مسئله حیاتی، اساسی و سرنوشت‌ساز برای امت اسلامی است. اگر مسلمانان متحد باشند، مانند «ید واحده» و یک مشت گره‌کرده در برابر دشمن خواهند بود و دشمن نمی‌تواند به‌آسانی در صفوف آنان نفوذ کند. اما اگر وحدت از بین برود و جای آن را تنازع و تفرقه بگیرد، نتیجه آن سستی، ضعف، ذلت و در نهایت فراهم شدن زمینه تسلط بیگانگان خواهد بود.
قرآن کریم درباره فرعون می‌فرماید: «إِنَّ فِرْعَوْنَ عَلَا فِی الْأَرْضِ وَجَعَلَ أَهْلَهَا شِیَعًا»؛ یعنی یکی از ابزارهای فرعون برای سلطه، ایجاد تفرقه و دسته‌دسته کردن مردم بود. این یک سنت تاریخی است: استکبار هرجا بتواند میان مردم اختلاف ایجاد کند، زمینه سلطه خود و ذلت و قتل‌عام مردم را فراهم می‌کند.
ما نیز تجربه تلخ تفرقه و تروریسم را در کشور خود دیده‌ایم و مردم ما قربانی جریان‌های تروریستی و نفاق بوده‌اند. همین تجربه باعث شده است که مردم ما اهمیت وحدت را بهتر از گذشته درک کنند.
امروز دشمنان نیز به دنبال ایجاد شکاف در میان مردم و تضعیف انسجام ملی و اسلامی هستند. بنابراین همه ما، چه علما و چه مسئولان و چه مردم، وظیفه داریم مراقب سخنان و رفتارهایی باشیم که موجب دوقطبی‌سازی، نفرت‌پراکنی و تضعیف وحدت می‌شود.
در پایان عرض می‌کنم که : وحدت به معنای کنار گذاشتن اعتقادات نیست؛ وحدت یعنی در عین حفظ باورهای خود، عدالت و حرمت برادر مسلمان خود را حفظ کنیم و در برابر دشمن مشترک، صفوف خود را متحد نگه داریم.
اگر مردم هوشیار باشند و علما نیز با بصیرت و مسئولیت‌پذیری عمل کنند، دشمنان در ایجاد تفرقه ناکام خواهند ماند و ان‌شاءالله این وحدت و انسجام روزبه‌روز مستحکم‌تر خواهد شد.
انتهای خبر/ م
دیدگاه‌ها